Termoelektrik tehnologiýa Peltier täsirine esaslanýan işjeň termoelektrik dolandyryş usulydyr. Ol 1834-nji ýylda JCA Peltier tarapyndan açyldy, bu hadysa iki termoelektrik materialyň (wismut we tellurid) birleşýän ýerini birleşýän ýerden tok geçirmek arkaly gyzdyrmagy ýa-da sowadmagy öz içine alýar. Iş wagtynda göni tok TEC modulyndan geçýär we ýylylygyň bir tarapdan beýleki tarapa geçirilmegine sebäp bolýar. Sowuk we gyzgyn tarapy döredýär. Tokuň ugry tersine bolsa, sowuk we gyzgyn taraplar üýtgeýär. Onuň sowadyjy güýjüni iş toguny üýtgetmek arkaly hem sazlap bolýar. Adaty bir basgançakly sowadyjy (1-nji surat) keramiki plitalaryň arasynda p we n görnüşli ýarymgeçiriji material (wismut, tellurid) bolan iki keramiki plastinadan ybarat. Ýarymgeçiriji materialyň elementleri elektrik taýdan yzygiderli we termo taýdan parallel birikdirilendir.
Termoelektrik sowadyjy modul, Peltier enjamy, TEC modullary gaty ýagdaýly termoenergiýa nasosynyň bir görnüşi hökmünde kabul edilip bilner we hakyky agramy, ölçegi we reaksiýa tizligi sebäpli, içerki sowadyjy ulgamlaryň bir bölegi hökmünde ulanmak üçin örän amatlydyr (giňişligiň çäkliligi sebäpli). Sessiz işlemek, döwülmelere garşy durmak, zarba garşylygy, has uzak ulanyş möhleti we aňsat tehniki hyzmat ýaly artykmaçlyklary bilen, häzirki zaman termoelektrik sowadyjy modul, Peltier enjamy, TEC modullary harby enjamlar, awiasiýa, kosmos, lukmançylyk bejergisi, epidemiýanyň öňüni almak, tejribe enjamlary, sarp ediji önümler (suw sowadyjy, awtoulag sowadyjysy, myhmanhana sowadyjysy, çakyr sowadyjysy, şahsy mini sowadyjy, sowuk we ýylylyk uklama ýassygy we ş.m.) pudaklarynda giň gerimde ulanylýar.
Häzirki wagtda, agramynyň pesligi, kiçi göwrümliligi ýa-da kuwwaty we arzanlygy sebäpli, termoelektrik sowadyjy lukmançylyk, derman enjamlarynda, awiasiýa, howa-kosmos, harby, spektrokopiýa ulgamlarynda we täjirçilik önümlerinde (meselem, gyzgyn we sowuk suw dispenseri, göçme sowadyjylar, awtoulag sowadyjysy we ş.m.) giňden ulanylýar.
| Parametrler | |
| I | TEC modulyna işleýän tok (Amperde) |
| Imaksimum | Maksimum temperatura tapawudyny döredýän iş togunyň güýji △Tmaksimum(Amperde) |
| Qc | TEC-iň sowuk gapdal ýüzünde siňdirilip bilinýän ýylylyk mukdary (Wattda) |
| Qmaksimum | Sowuk tarapda siňdirilip bilinýän iň ýokary ýylylyk mukdary. Bu I = I bolanda bolýarmaksimumwe Delta T = 0 bolanda. (Wattda) |
| Tgyzgyn | TEC moduly işleýän wagty gyzgyn tarapyň temperaturasy (°C bilen) |
| Tsowuk | TEC moduly işleýän wagty sowuk tarapyň temperaturasy (°C bilen) |
| △T | Gyzgyn tarapyň arasyndaky temperatura tapawudy (Th) we sowuk tarapy (Tc). Delta T = Th-Tc(°C bilen) |
| △Tmaksimum | TEC modulynyň gyzgyn tarapyň (T) arasynda gazanyp biljek temperaturadaky iň ýokary tapawuth) we sowuk tarapy (Tc). Bu (Maksimal sowadyş kuwwaty) I = I bolanda ýüze çykýarmaksimumwe Qc= 0. (°C bilen) |
| Umaksimum | I = I-de wolt üpjünçiligimaksimum(Woltlarda) |
| ε | TEC modulynyň sowadyş netijeliligi (%) |
| α | Termoelektrik materialyň Seebeck koeffisiýenti (V/°C) |
| σ | Termoelektrik materialyň elektrik koeffisiýenti (1/sm·ohm) |
| κ | Termoelektrik materialyň termogeçirijiligi (W/CM·°C) |
| N | Termoelektrik elementiň sany |
| Iεmaksimum | TEC modulynyň gyzgyn tarapynyň we köne tarapynyň temperaturasy görkezilen gymmatlyga deň bolanda we Maksimum netijeliligi (Amperde) almak talap edilende tok birikdirilýär. |
TEC modulyna programma formulalarynyň girişi
Qc= 2N[α(T)c+273)-LI²/2σS-κs/Lx(Th- Ts) ]
△T= [ Iα(Tc+273)-LI/²2σS] / (κS/L + I α]
U = 2 N [ IL /σS +α(Th- Ts)]
ε = Qc/UI
Qh= Qc + IU
△Tmaksimum= Th+ 273 + κ / σα² x [1-√2σα² / κx (T.h+273) + 1]
Imaksimum =κS/ Lαx [√2σα²/κx (Th+273) + 1-1]
Iεmaksimum =ασS (T)h- Ts) / L (√1+0.5σα²(546+ T)h- Tc)/ κ-1)